ايرج بسطامي : فاخته اي خاموش

 اشاره:

هنگام وقوع زلزله دلخراش بم و مرگ ناگهاني زنده ياد "ايرج بسطامي"،من تو كرمان گرفتار انجام دادن كارهاي مربوط به سربازي بودم و درگيريهاي زيادي داشتم.

به همين دليل نتونستم اونجوري كه مي بايست،ديني رو كه نسبت به مرحوم بسطامي و دركل نسبت به موسيقي اصيلمون داشتم ادا كنم.

بعد از اون ماجرا هم،يه چيزاي پراكنده اي گردآوري كردم و  نوشتم اما هيچوقت فرصتي پيدا نكردم كه جمع و جورشون كنم.

اما امروز صبح كه داشتم  ميرفتم سركار،يكي از تصنيفهاي زيباي بسطامي رو از راديو شنيدم كه تموم خاطرات دوران بچگيم رو برام زنده كرد.بله! تصنيف "مست و خراب" از مجموعه "افق مهر".

خوب يادم مياد كه اين تصنيف رو براي اولين بار تو سن 13 سالگي شنيدم.اون سال "كنگره جهاني خواجوي كرماني" تو كرمان برگزار شد. مرحوم بسطامي هم به همراه پرويز مشكاتيان كنسرت مفصلي رو برگزار كردند كه بعدا به نام "افق مهر" به بازار عرضه شد.

خوب بگذريم.صبح كه اين تصنيف رو شنيدم،تصميم گرفتم كه همين امروز يه مطلب بنويسم و بذارم رو وبلاگ.

اينجوري شد كه به  نوشته هاي قبليم سر و ساموني دادم و خلاصه اي از زندگينامه،همراه با اظهارات چند تن از بزرگان موسيقي اين مرز و بوم رو درباره مرحوم بسطامي در اختيار شما گذاشتم.

در ضمن نظر يادتون نره!

بسطامي : فاخته اي خاموش

    ايرج بسطامی در سال ۱۳۳۶در بم به دنيا آمد و تا قبل از بروز زلزله دلخراش اين شهر، در همان جا زندگی می کرد. او موسيقی را نزد عموی خود، يدالله بسطامی فرا گرفت سپس برای تکميل آموزه هايش به تهران آمد و از محضر استاد محمدرضا شجريان بهره برد.

سيروس علی نژاد، روزنامه نگار سرشناس می گويد: "موسيقی را نزد استادان فن از جمله شجريان آموخته بود و وقتی درست آموخته بود، پا به صحنه گذاشته بود. می گفت که موسيقی در خانواده پدری او ريشه دار است. پدرش هنوز در ساعات فراغت ساز می زد. اما خود را بيشتر مديون عمويش يدالله بسطامی می دانست که از نظر او در موسيقی استادی و مهارت داشت. او بود که صدا و ذوق ايرج را به موسيقی کشف کرده بود و از همان نوجوانی شروع کرده بود به آموختن گوشه ها و رديف های موسيقی اصيل به او. اين عمو در اوايل انقلاب فوت شد. پس از مرگ او، ايرج به تهران آمد و نزد استادان و بيشتر از همه خود مشکاتيان موسيقی خواند و کم کم به ميدان آمد".
بسطامی در فعاليت هنری خودبا اساتيد ديگری همچون پرويز مشکاتيان ،محمد رضا درويشی و کيوان ساکت همکاری داشته است.

وی يک بار در سال ۱۹۹۰به همراه پرويز مشکاتيان به اروپا رفت و کنسرتهای متعددی در سراسر اروپا ترتيب داد. در سال ۱۹۹۴هم به همين منوال با پرويز مشکاتيان همراه شد و به اروپا سفر کرد اماپس از آن در بم گوشه نشين شد.

او هم به مشکلات مالی و معيشتی ايرج بسطامی اشاره دارد و می گويد:" به همين دليل آن مرحوم از سالهای پايانی دهه ۷۰ديگر کار جدی نکرد."

با اينهمه، پرويز مشکاتيان يادآور می شود که او يکی از پرتيراژترين نوارهای موسيقی را به بازار عرضه کرد. در آلبومی که "وطن من" نام دارد و روی شعری از ملک الشعرا بهار ساخته شده،حس "وطن دوستي"با سوز صداي بسطامي به اوج ميرسد.

ای خطه ايران مهين ای وطن من/ ای گشته به مهر تو عجين جان و تن من

دردا و دريغا که چنان گشتی بی برگ / کز بافته خويش نداری کفن من


سيروس علی نژاد مي گويد :" اول باری که بسطامی را ديدم سال 1369 در تالار رودکی بود. او تازه به جامعه موسيقی ايران معرفی شده بود. آن شب بسطامی در جمع گروه عارف غوغا می کرد. جذبه موسيقی گروه عارف و آواز ايرج بسطامی که تازه پا به عرصه نهاده بود، نفس ها را در سينه ها حبس کرده بود. وقتی شروع کرد چنان مجلس را گرفت که همه از خود بی خود شدند. شجريانِ ديگری ظهور کرده بود. شعر سعدی را می خواند و سوزی که در صدايش بود مجلس را به آتش می کشيد، دلها را به فغان وا می داشت و آه از سينه ها بر می آورد: